اثر پژوهشی مستقل در موضوع شناسی فقهی الکل وجود ندارد

۱۳۹۶/۰۹/۲۴ در ۰۷:۱۰

الکل ماده شیمیایی است که قرن‌ها پیش کشف و اختراع شد، اما کاربردهای گسترده و چشم‌گیر آن قدمت چندانی ندارد. در گذشته از الکل فقط به عنوان عامل موثر خمر و مشروبات الکلی استفاده می‌شد، اما با پیشرفت دانش تجربی و آشنایی انسان با قابلیت‌های مختلف این ماده، کاربرد آن نیز افزایش یافت.

به گزارش خبرنگار ایران پزشک، عباس عمادی، عضو گروه پژوهشی پزشکی و تغذیه موسسه موضوع شناسی احکام فقهی گفت: امروزه از الکل برای تهیه بسیاری از فرآورده‌های بهداشتی و آرایشی استفاده می‌شود. در تولید بسیاری از داروها نیز کاربرد دارد و در عرصه پزشکی، از خاصیت ضد عفونی کنندگی یا نگه‌دارندگی آن استفاده‌های فراوان می‌شود. در صنایع مختلف غذایی نیز به عنوان ماده‌ای حل کننده شناخته می‌شود.

وی افزود: کاربرد گسترده الکل سبب شده که افراد زیادی از اقشار مختلف جامعه از جمله تولیدکننده، توزیع‌کننده و مصرف‌کننده با آن سر و کار داشته باشند. این موضوع به ویژه در مورد جوامع دینی که مقید به رعایت احکام شریعت هستند، برخی سوالات فقهی را به دنبال خواهد داشت. این سوالات بیشتر در مورد طهارت و نجاست الکل یا حلیت و حرمت تولید و کاربرد آن است. هرچند الکل از نظر علمی ماده‌ای کاملا شناخته شده و مصادیق خارجی آن کاملا مشخص است، اما به نظر می‌رسد پژوهشگران عرصه فقه نیز در بررسی مباحث فقهی مرتبط با الکل و فرآورده‌های الکلی، بی‌نیاز از شناخت صحیح این ماده و فرآیند تولید آن نیستند.

عمادی ادامه داد: بین کتاب‌های فقهی شیعه، آثار بسیار اندکی وجود دارد که به طور ضمنی به بحث موضوعی از الکل و انواع آن پرداختند. به طور مثال سید محمد باقر صدر در کتاب «بحوث فی شرح العروه الوثقی» در بحث از مسکرات غیرمتعارف به اجمال به بیان ماهیت الکل و انواع آن پرداخته و حکم آن را از جهت طهارت یا نجاست بیان می‌کند. سید محمد صدر نیز در کتاب «ماورا الفقه» فصلی را به الکل اختصاص داده و به تفصیل به بررسی انواع الکل، کاربرد آن‌ها و چگونگی تاثیرگذاری آن بر جسم و روان انسان پرداخته است.

این عضو گروه پژوهشی پزشکی و تغذیه موسسه موضوع شناسی احکام فقهی بیان کرد: همچنین رساله‌های مستقلی نیز در زمینه الکل وجود دارند. به طور مثال احمد صبور اردوباری در کتابی با عنوان «بررسی فرآورده‌های الکل از نظر نجاست و حرمت» به شناخت ماهیت الکل و انواع آن پرداخته و آن را از نظر طهارت و نجاست یا حرمت و حلیت مورد بررسی قرار داده است. در این کتاب به خوبی به مباحث موضوع شناسی فقهی الکل پرداخته شده است. البته با وجود طرح برخی از مسائل مهم در این اثر به تبیین برخی از فروع مهم دیگر مانند حد اسکار و مستی آوری الکل در فرآورده‌های غذایی و دارویی پرداخته نشده است.

وی ادامه داد: حسن وحدتی شبیری نیز در کتاب «الکل و فرآورده‌های آن در فقه اسلامی» موضوع الکل و فرآورده‌های آن را مورد بررسی فقهی قرار داده، اما در این اثر علاوه بر این‌که همانند سایر آثار مربوطه، نگاه حکمی بر نگاه موضوعی غلبه دارد و حجم زیادی از آن به بررسی احکام فقهی الکل اختصاص پیدا کرده است، برخی از اشکالات محتوایی نیز به چشم می‌خورد.

عمادی اظهار کرد: به طور کلی می‌توان گفت اندک آثاری که در ارتباط با مباحث فقهی الکل و فرآورده‌های آن وجود دارد، بُعد حکمی آن را مورد توجه قرار داده و دغدغه کشف و استنباط حکم شرعی آن را داشته‌اند، بدون آن‌که در موضوع الکل و صور گوناگون مساله تعمق و تامل کنند. در نتیجه می‌توان گفت هنوز اثر پژوهشی مستقلی که به موضوع شناسی فقهی الکل و فرآورده‌های آن پرداخته شده باشد وجود ندارد و به نظر می‌رسد شناخت موضوع الکل و فرآورده‌های الکلی در شناخت حکم فقهی آن نقش مهمی دارد.

وی در پایان گفت: برخی از وجوهی که بیانگر اهمیت بررسی‌های موضوع شناسانه الکل و فرآورده‌های الکلی است عبارتند از: کاربردی بودن موضوع، فراگیر بودن مساله، کمک به رفع برخی ابهامات فقهی و کاستی‌های پژوهش‌های موجود.

پایان پیام/

 

پیوندک: http://iranMD.com/YXSHS

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , , , , , , , ,

ایران پزشک