افزايش شمار کودکان مبتلا به اضافه وزن به گواه آمارهای سازمان بهداشت جهانی

اختصاصی / کودکان چاق را تنها نگذارید

۱۳۹۴/۱۱/۱۵ در ۱۲:۵۷

نازلی صمدی
«کارشناس ارشد علوم بهداشتی در تغذیه»

 

سازمان بهداشت جهانی درباره افزایش شمار کودکان مبتلا به اضافه وزن ابراز نگرانی کرد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری «ایران پزشک»، سازمان بهداشت جهانی درباره افزایش شمار کودکان مبتلا به اضافه وزن هشدار داد. براساس گزارش این سازمان در سال ۲۰۱۳ حدود  ۴۳ میلیون کودک چاق وجود داشته است. آمارها نشان می‌دهد، درصد چاقی و اضافه وزن کودکان از ۴/۲ درصد در سال ۱۹۹۰ به ۶/۷ درصد در سال ۲۰۱۰ رسیده و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۲۰ به ۹/۱ درصد که معادل ۶۰ میلیون نفر است، برسد که این ارقام نشانگر سیر صعودی شیوع چاقی و اضافه وزن کودکان در جهان است.

 

چاقی هم یک نوع سوء تغذیه است

روزگاری وقتی صحبت از سوء تغذیه به میان می‌آمد، تصویری از کودکان به شدت لاغر به ذهن‌ها خطور می‌کرد، ولی در سال‌های اخیر، چاقی نیز به عنوان سوء تغذیه و به معنای تغذیه نادرست مطرح شده است. به عبارت دیگر، اگر وزن را طیفی از اعداد که بیانگر کیفیت تغذیه است در نظر بگیریم، لاغری مفرط و چاقی شدید در ۲ سر این طیف قرار داشته و هر ۲ نشانگر تغذیه نادرست است.

در گذشته چاقی کودکان کمتر به عنوان یک عامل خطر محسوب می‌شد. از سوی دیگر، شیوع کمتر و از سویی این طرز تفکر که «بچه‌های چاق، بچه‌های سالم‌تری هستند» رواج داشت. طی سال‌های اخیر، با افزایش شیوع چاقی کودکان و افزایش دانش عمومی در مورد عوارض چاقی کودکان، زنگ‌های خطر در این رابطه به صدا درآمد و جالب‌تر اینکه این مسئله قبلا به عنوان مسئله کشورهای توسعه یافته مطرح بود، اما امروزه در کشورهای در حال توسعه نیز مطرح شده  و به نظر می‌رسد که چاقی به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته، ناشی از تغذیه نادرست یعنی مصرف بالای موادغذایی پرکالری و سرشار از کربوهیدرات و چربی، ولی بی ارزش یا کم ارزش از نظر پروتئین، فیبر و ریزمغذی‌هایی مثل انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی باشد. چرا که این موادغذایی، منابع ارزان و قابل دسترس بوده و باعث سیری می‌شوند، اما در صورت افراط در مصرف آنها، چاقی اتفاق می‌افتد. هر چند ممکن است به همین علت کودکان چاق از انواع کمبودها مثل کم‌خونی و فقر آهن نیز رنج می‌برند.

 

عوامل موثر در شیوع چاقی

عوامل زیادی در شیوع چاقی در نقاط مختلف جهان دخیل است. اگرچه ژنتیک یکی از عوامل موثر در چاقی محسوب می‌شود، اما شیوع بالای اضافه وزن و چاقی در دنیای حاضر بیشتر ناشی از عوامل محیطی است. عواملی نظیر افزایش تمایل به مصرف غذاهای آماده یا به اصطلاح فست‌فود، افزایش حجم وعده‌های غذایی و چگالی انرژی موادغذایی، کاهش فعالیت فیزیکی و افزایش فعالیت‌های نشسته، نظیر تماشای تلویزیون و بازی‌های رایانه‌ای همه در شیوع بالای چاقی کودکان دخیل هستند.

 

عوارض چاقی در کودکان

چاقی کودکان عوارض زیادی دارد؛ کودکان چاق معمولا از اعتماد به نفس پایین، گوشه‌گیری، تبعیض و جدا افتادن از جمع همسالان رنج می‌برند. از طرفی بسیاری از آنان دارای عوامل خطر بیماری‌های قلبی عروقی نظیر پرفشاری خون، افزایش چربی‌های خون و مقاومت به انسولین را نشان می‌دهند. همین مسئله می‌تواند باعث افزایش احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ (دیابت غیروابسته به انسولین یا دیابت بزرگسالی) در سنین پایین شود. احتمال چاقی نوجوانی و بزرگسالی در کودکان چاق بیشتر است و درصد بالایی از آنان در سنین بزرگسالی نیز از اضافه وزن رنج می‌برند. همچنین چاقی سال‌های کودکی، خطر ابتلا به بیماری‌های بسیاری را در بزرگسالی افزایش می‌دهد. به طوری که احتمالا این کودکان در سنین پایین مبتلا به بیماری دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی می‌شوند.

طبق تعریف، کودکانی که شاخص توده بدنی آنان (BMI) در جداول رشد اطفال بالای صدک ۸۵ باشد، دارای اضافه وزن و در صورتیکه بالای صدک ۹۵ باشد، چاق محسوب می‌شوند و نیازمند پیگیری و مداخله هستند. از آنجایی که کودکان در سنین رشد قرار دارند، رژیم‌های شدید و واضح کاهش وزن برای آنها قابل توصیه نیست. از این رو توصیه می‌شود در این کودکان، وزن در حد امکان ثابت نگه داشته شود یا سیر وزن‌گیری کند شود و تنها در موارد اضافه وزن شدید است که رژیم‌های کاهش وزن توصیه می‌شود.

 

تصحیح تدریجی عادات غذایی

سالم‌ترین راه برای تغییر، تصحیح عادات غذایی به صورت تدریجی است. به همین خاطر توصیه و تمرکز بر روی تغییرات کوچک ولی طولانی مدت و دائمی است. توصیه‌ها به صورت تغییر تدریجی رژیم غذایی به نفع انتخاب‌های غذایی سالم است. بر همین اساس پیشنهاد می‌شود دریافت انرژی از چربی کمتر شده و همچنین چربی‌های دریافتی بیشتر از چربی‌های غیراشباع باشد و مصرف چربی‌های اشباع، ترانس و کلسترول کمتر شود. مصرف مواد قندی و کربوهیدرات‌های ساده نظیر انواع شیرینی، شکلات، نوشابه‌ها و آبمیوه‌های صنعتی تا حد امکان محدود شود.

همین‌طور موادغذایی سرشار از نمک نظیر کنسروها و اسنک‌هایی نظیر چیپس و پفک و … نیز محدود شود.

مصرف بالای میوه‌ها و سبزیجات، غلات کامل و مغزها، علاوه بر افزایش دریافت فیبرهای غذایی، حاوی مواد مغذی لازم برای رشد کودکان، نظیر مواد معدنی و ویتامین‌ها هستند.

فعالیت بدنی نیز از جمله عوامل تعیین کننده است. به طوری که پیشنهاد می‌شود کودکان، روزانه ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط داشته باشند. نکته مهم این است که فعالیت بدنی باید ورزش یا بازی مورد علاقه کودک باشد تا مفرح و لذت‌بخش نیز باشد. همین‌طور فعالیت‌های نشسته نظیر بازی‌های رایانه‌ای و تماشای تلویزیون به ۲ ساعت در روز محدود شود.

نکته قابل توجه این است که نباید کودک این تغییرات را به تنهایی تجربه کند یا حس کند به خاطر چاقی از جمع خانواده جدا شده است. بلکه این تغییرات باید به تدریج در محیط خانواده و با مشارکت تمام اعضای خانواده صورت گیرد تا محیط حمایتی برای کاهش و کنترل وزن موفق کودک ایجاد شود.

از یاد نبریم که پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. از این رو توصیه‌های ذکر شده حتی برای کودکانی با وزن مناسب نیز مفید بوده و به سلامت و پیشگیری از ابتلا به اضافه وزن آنها در سال‌های بعد، کمک خواهد کرد.

پایان پیام/

Print Friendly, PDF & Email

برچسب‌ها, , , , , , , , , ,

ایران پزشک