دردانه‌های سازمان انتقال خون را بشناسید

۱۳۹۶/۱۲/۲۱ در ۱۷:۴۴

اهدای خون

گلبول قرمز یکی از اجزای تشکیل دهنده خون است. روی سطح گلبول قرمز، مواد پروتئینی و سایر ترکیبات شیمیایی به نام آنتی ژن وجود دارند. گلبول‌های قرمز خون حامل آنتی ژن‌های متفاوتی هستند که به صورت موروثی از والدین به فرد منتقل می‌شوند. وجود یک آنتی ژن خاص می‌تواند گروه خون فرد را تعیین کند. امروزه بیش از ۶۰۰ آنتی ژن مختلف شناسایی شده و هر ساله تعداد بیشتری در حال شناسایی هستند.

به گزارش خبرنگار ایران پزشک، برخی از افراد جامعه با آنتی ژن‌های گروه خون اصلی به نام ABO آشنا هستند. به طور مثال اگر گروه خون شما A باشد، روی سطح گلبول قرمز خون شما آنتی ژن A و اگر گروه خون شما B باشد، آنتی ژن B وجود دارد. افرادی که گلبول قرمز آن‌ها حاوی آنتی ژن‌های A و B باشند، گروه خون AB دارند و در صورتی‌که هیچ کدام از آنتی ژن‌های A یا B روی سطح گلبولی مشاهده نشود، فرد دارای گروه خون O است.

 

درصد شیوع گروه‌های اصلی خون در ایران

بالغ بر ۳۶ درصد مردم ایران دارای گروه خونی O، حدود ۳۲ درصد گروه خونی A، حدود ۲۴ درصد گروه خونی B و ۸ درصد گروه خونی AB دارند.

اطلاع از سایر آنتی ژن‌ها بین جامعه کمتر است. زیرا این آنتی ژن‌ها در گروه خون افراد کمتری از جامعه مشاهده می‌شوند. گاهی اوقات عکس آن نیز وجود دارد. یعنی خون تقریبا تمام افراد جامعه دارای آنتی ژن خاصی است. در صورتی‌که در خون تعداد بسیار کمی از افراد جامعه آن آنتی ژن مشاهده نشود، می‌گوییم خون این افراد، آنتی ژن منفی است و گروه خونی نادر دارند.

 

خون نادر

اگر بین جمعیت هزار تا ۵ هزار نفری جامعه، آنتی ژن خاص خون مشاهده نشود، آن فرد دارای گروه خون کمیاب است و در صورتی‌که گروه خون فردی در بین ۵ هزار تا ۱۰ هزار نفر جمعیت یک منطقه جغرافیایی آنتی ژن یا آنتی ژن‌های خاص را نداشته باشد، او دارای گروه خونی بسیار نادر خواهد بود.

 

برنامه بین المللی خون‌های نادر

هنگامی که بیماری نیاز به خون پیدا می‌کند، سرعت عمل و آماده سازی به موقع خون درخواستی با توجه به این‌که احتمالا آن خون همان روز یا شب مورد نیاز است، اهمیت زیادی دارد.

به منظور کمک به تامین خون و پاسخ‌گویی به درخواست‌های جهانی، گروه بین المللی اهداکنندگان خون در سال ۱۹۶۵ توسط انجمن بین المللی انتقال خون پایه گذاری شد. در حال حاضر وظیفه فعالیت‌های روزانه آزمایشگاهی و تامین خون نادر به آزمایشگاه رفرانس بین المللی گروه خون سازمان جهانی بهداشت در شهر بریستول کشور انگلستان سپرده شده است.

وظیفه این مرکز جمع آوری و به روز رسانی اطلاعات از اهداکنندگان خون نادر است که در سایر کشورهای عضو شناسایی می‌شوند. در حال حاضر تقریبا اطلاعات نزدیک به ۴ هزار اهداکننده خون نادر از ۲۶ کشور در بانک اطلاعاتی برنامه بین المللی خون نادر موجود است.

 

تاریخچه برنامه ملی خون‌های نادر در ایران

سازمان انتقال خون ایران با توجه به توان‌مندی‌های علمی و فنی موجود، در راستای ارائه خدمات بهتر به دارندگان گروه خون نادر با همکاری سازمان جهانی بهداشت با شرکت در برنامه دو سالانه ۲۰۰۹-۲۰۰۸-JPRM استقرار برنامه ملی خون‌های نادر را در نظر گرفت. پس از تایید مستندات فنی و علمی فعالیت‌های آزمایشگاه رفرانس ایمونوهماتولوژی و انجماد خون سازمان انتقال خون توسط انجمن بین المللی انتقال خون (ISBT) طی نامه‌ای رسمی در سوم فروردین ۸۹ ایران عضو کارگروه علمی خون‌های نادر انجمن ISBT شد. اعضای این کارگروه متشکل از پزشکان و افراد متخصص، با تجربه و فعال در موضوع تهیه و آماده‌سازی خون‌های نادر هستند.

 

روز ملی اهداکنندگان خون نادر

بیست و یکم دی ماه به مناسبت شناسایی و تامین خون کودکی با گروه خون بمبئی به نام اسرا نام‌گذاری شده است. عمل جراحی این کودک ۱۸ ماهه با تامین خون نادر و ارسال آن به شهر تبریز در سال ۱۳۹۰ با موفقیت انجام شد.

تاکنون تعداد بسیار محدودی از افراد جامعه با این گروه خون نادر شناسایی شدند و فقط این گروه کوچک می‌توانند در زمان اورژانس یا جراحی به یکدیگر خون اهدا کنند. تخمین زده می‌شود که از هر ۲ میلیون نفر ایرانی، یک نفر دارای گروه خون بمبئی است.

 

برنامه ملی خون‌های نادر

در صورت نادر بودن گروه خون بیمار، تهیه خون مناسب و سازگار برای او در زمان اورژانس بسیار مشکل خواهد بود.

هدف برنامه ملی اهداکنندگان خون‌های نادر اطمینان از ارائه خدمات لازم به منظور آمادگی قبلی برای در دسترس قرار دادن خون نادر در زمان نیاز است.

پس از شناسایی و تایید گروه خون نادر، با انجام آزمایش‌های تخصصی و تشکیل پرونده، با قرار دادن نام و مشخصات کامل فرد در بانک اطلاعاتی خون‌های نادر کشور، لوح آموزشی و هویتی و پلاک ویژه شناسایی به فرد دارای گروه خون نادر ارائه می‌شود.

پایان پیام/

Print Friendly, PDF & Email

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , , , , , , ,

ایران پزشک