آن‌چه باید درباره مفهوم اهدا در پزشکی بدانیم

هدیه‌هایی از جان

۱۳۹۶/۱۲/۱۰ در ۲۰:۲۷

شنیدن کلمه اهدا برای بسیاری از اهداکنندگان خون، یادآور فرآیند اهدای خون یا فرآیند اهدای پلاسما است، اما در واقع مفهوم اهدا در پزشکی بسیار گسترده‌تر از این‌هاست.

به گزارش خبرنگار ایران پزشک، اهدا در پزشکی به معنی در اختیار قرار دادن بخشی از اعضا یا بافت‌های زنده یا مایعات حاوی مواد بیولوژیک بدن برای ارائه به بیمارانی است که بهبود یا ادامه زندگی‌شان وابسته به آن‌ها است. در حالی‌که اهدای عضو اغلب توسط اهداکنندگانی صورت می‌گیرد که جان خود را از دست داده یا دچار مرگ مغزی شدند، اهدای بافت‌های زنده و مایعات حاوی مواد بیولوژیک اصولا توسط اهداکنندگانی انجام می‌شود که زنده و کاملا سالم هستند؛ مانند اهداکنندگان خون، اهداکنندگان خون بند ناف، اهداکنندگان سلول‌های بنیادین، اهداکنندگان اسپرم و تخمک، اهداکنندگان پلاسما و پلاکت.

هر چند ممکن است متقاعد کردن و ترغیب شهروندانی که کاملا سالم هستند و برای تصمیم‌های خود اختیار دارند، به اهدای بخشی از خون یا پلاسمای خود که طی چند روز یا چند هفته پس از اهدا کاملا جبران خواهند شد و انجام آن تنها مستلزم یک عملیات ساده خون‌گیری یا فرزیس است، کار خیلی پیچیده‌ای نباشد، اما با توجه به میزان مصرف و میزان نیاز به این فرآورده‌ها، دست‌یابی به ذخایر کافی و مطمئن از خون و پلاسما نیازمند وجود یک نظام کاملا کارآمد است.

گسترش فرهنگ اهدای بافت‌های دیگری که نیاز به اجرای عملیات پیچیده‌تری دارند، مانند اهدای سلول‌های بنیادین و اهدای خون بند ناف، مقوله دیگری است که کار چندان آسانی به نظر نمی‌رسد و این وقتی چالش برانگیزتر می‌شود که موضوع آن اهدای بافت‌هایی باشد که ارتباط نزدیکی به هنجارها و مسائل فرهنگی مردم دارند؛ مانند اهدای تخمک و اسپرم.

اهدای عضو از این هم خاص‌تر است. در اهدای عضو، افراد اغلب به جای یک فرد سالم و بالغ با یک خانواده روبه‌رو هستند که در شرایط روحی بسیار حساس لازم است خیلی زود درباره اهدای یک یا چند عضو از بدن عزیز تازه از دست رفته خود تصمیم‌گیری کنند. تشویق و متقاعد کردن یک خانواده برای پذیرش این اقدام داوطلبانه در شرایطی فوق العاده، هم از لحاظ اجرایی و هم از لحاظ فرهنگی و روان‌شناختی، فرآیندی بسیار پیچیده و سنگین است.

 

اهمیت اهدای عضو

اهدای عضو مهم است؛ زیرا برای مبتلایان به نارسایی کلیه، بهترین درمان و برای بیماران مبتلا به نارسایی‌های پیشرفته قلب و کبد تنها راه ادامه حیات محسوب می‌شود.

اهدای عضو مهم است؛ زیرا تعداد این گونه بیماران نیازمند عضو بسیار زیاد است و تعداد موقعیت‌های منجر به اهدای عضو اندک؛ حتی با در نظر گرفتن افرادی که به دلایل متنوع تمایل دارند یا حاضرند عضوی مثل کلیه را در حالت زنده و سلامت به فرد دیگری اهدا کنند.

همه ساله تعداد زیادی از بیماران نیازمند به پیوند عضو که در لیست انتظار هستند، فوت می‌کنند و این در حالی است که در خیلی از موارد اعضای سالم افراد دچار مرگ مغزی، زیر خروارها خاک مدفون می‌شود.

 

چه کسی می‌تواند پس از مرگ اهدای عضو کند؟

هر کس و در هر سن می‌تواند در صورت بروز مرگ مغزی، با رضایت بستگان، اهداکننده عضو یا بافت باشد.

شرایط پزشکی فرد در زمان مرگ مغزی، تعیین کننده قابلیت وی برای اهدا خواهد بود. اعضای قابل اهدا نیز شامل کلیه‌ها، کبد، قلب، ریه، لوزالمعده و روده هستند. همچنین بافت‌های قابل اهدا نیز شامل قرنیه، استخوان، سیاه‌رگ، غضروف، دریچه‌های قلبی، پوست و حتی تاندون و عضله هستند.

اهدای عضو از نظر شرعی و قانونی کاملا مجاز و حتی توصیه شده است.

 

مرگ مغزی چیست؟

مرگ مغزی توقف کامل و برگشت ناپذیر همه فعالیت‌های مغز است که هیچ درمانی برای آن در دنیا وجود ندارد.

فردی که دچار مرگ مغزی می‌شود هرگز قادر به زندگی دوباره نخواهد بود. در این حالت فرد نفس نمی‌کشد و به تحریکات در معاینه هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد.

از زمان مرگ مغزی و از کار افتادن مغز، عملکرد اندام‌های بدن یکی یکی شروع به مختل شدن کرده و در نهایت از کار می‌افتند. این مدت از چند ساعت تا چند روز متغیر است. به همین دلیل است که عمل اهدای عضو هرچه سریع‌تر باید انجام شود.

پایان پیام/

یادداشت رسیده: سازمان انتقال خون ایران

پیوندک: http://iranMD.com/G9Unc

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

ایران پزشک