نقش بیومارکرها در شناسایی زودهنگام سرطان

پروتئومیکس می‌تواند جان افراد را نجات دهد

۱۳۹۴/۱۲/۰۸ در ۱۳:۰۸

بیومارکرها نشانگرهای بیولوژیکی هستند که با استفاده از آنها یک حالت بیماری از شرایط بیولوژیک و طبیعی افتراق داده شده و یا پاسخ فرد به یک درمان ویژه به صورت دقیق، عینی و قابل تکرار تشخیص داده می‌شود. یک بیومارکر ممکن است تغییری در غلظت یک پروتئین، اسید نوکلئیک و یا یک متابولیت باشد. این مولکول‌ها قابل تشخیص و اندازه‌گیری در بافت‌های مختلف بدن فرد مانند خون، مایعات ترشحی، ادرار، مدفوع و خلط هستند.

به گزارش خبرنگار ایران پزشک، پروتئومیکس نیز به دلیل به کارگیری ابزارهای مدرن و در عین حال دقیق، به یکی از موثرترین روش‌های شناسایی بیومارکرهای پروتئینی در تشخیص بیماری‌ها از جمله سرطان و بررسی روند درمان تبدیل شده است. پروتئومیکس به معنای شناسایی و بررسی گسترده اجزای پروتئینی یک سیستم نظیر یک موجود یا اجزای سازنده آن همانند بافت‌ها، سلول‌ها و برهم‌کنش‌های این اجزا با یکدیگر است.

جمشید داودی، عضو مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران درباره استفاده از بیومارکرها برای درمان سرطان پروستات به خبرنگار «ایران پزشک» گفت: سال‌هاست که از بیومارکرها برای درمان سرطان پروستات استفاده می‌شود. کار پروتئومیکس این است که مارکرها را افزایش دهد تا بتوان آنها را شناسایی کرد. یعنی روشی که بتوان این مارکرها را شناسایی کرد و آنها را به کلینیک رساند.

داودی در رابطه با چگونگی این کار افزود: ابتدا باید مارکر را شناسایی کرد و بعد متوجه شد که این مارکر متعلق به چه مرحله‌ای است. به طور مثال در سرطان‌ها، معمولا از مارکرها وقتی استفاده می‌شود که تقریبا دیر شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران افزود: در بیشتر سرطان‌ها، اگر در مرحله اول شناسایی شوند، صد در صد قابل درمان است. یعنی اگر توموری وجود داشت، جراحی می‌شود و بیرون می‌آید. مشکل اینجاست که وقتی متوجه می‌شویم فرد بیمار است که علائم بروز یافته و سلول‌های سرطانی در بافت‌های دیگر پخش شده و در این صورت یافتن و نابود کردن‌شان دشوارتر است.

داودی با اشاره به نقش مهم پروتئومیکس اظهار کرد: اگر بتوان مارکری روی سطح سلول‌ها پیدا و یک آنتی‌ژن روی آن سطح بیان کرد و بعد به صورت هدف‌دار، یک آنتی‌بادی را به سمت آن آنتی‌ژن حرکت دهیم و آن را شناسایی کنیم و از بین ببریم، در این حالت پروتئومیکس می تواند نقش مهمی را ایفا کند.

این عضو مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران افزود: به طور مثال در سرطان تیروئید، فردی که تیروئید دارد و دیرهنگام تشخیص داده شده و ممکن است پیش از آن علائم خاصی نداشته باشد؛ خیلی ساده رادیواکتیو را تجویز می‌کنند. حال اگر بتوانیم چنین مکانیزمی را برای سرطان‌های مختلف پیدا کنیم، پروتئومیکس می‌تواند بسیار موثر باشد و جان افراد را نجات دهد.

داودی همچنین در خصوص سطح مطالعات پروتئومیک در ایران به خبرنگار «ایران پزشک» گفت: خوش‌بختانه سطح مطالعات در این زمینه بد نیست و مطالعات خوبی در حال انجام است. در دانشگاه تهران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، مرکز رویان و دانشگاه شهید بهشتی کارهای پروتئومیک انجام می‌شود.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در خصوص مشکلات موجود در زمینه کارهای پروتئومیک افزود: تنها مشکلی که وجود دارد، شناسایی پروتئین‌هاست. یعنی وقتی به آنجا رسیدیم که پروتئین‌ها را پیدا کردیم، برای شناسایی آنها دچار مشکل می‌شویم. چون دستگاه‌های لازم (مس اسپکتومترها) را در اختیار نداریم. طبیعتا اگر این دستگاه‌ها وارد کشور شوند، می‌توانیم این پروتئین‌ها را شناسایی کنیم.

پایان پیام/

Print Friendly, PDF & Email

برچسب‌ها, , , , ,

ایران پزشک