پای استرس در میان است
نویسنده:
شادان ذی فهم، دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
به گزارش خبرنگار ایران پزشک، همه ما استرس را تجربه میکنیم. اما وقتی این حالت ناآرام، هفتهها و ماهها ادامه پیدا کند، فقط روی روحمان اثر نمیگذارد؛ بلکه به جسممان هم آسیب میزند.
دانشمندان میگویند استرس طولانیمدت میتواند روند طبیعی بدن را مختل کند و زمینهساز بیماریهایی مثل افسردگی شود. یکی از بخشهایی که در این میان آسیب میبیند، سیستم تنظیم استرس بدن است؛ سیستمی که به بدن فرمان میدهد تا با موقعیتهای دشوار کنار بیاید و از خودش دفاع کند.
این سیستم چطور کار میکند؟
وقتی با یک موقعیت پرتنش روبهرو میشویم، بدن برای مقابله آماده میشود. یکی از کارهایش، ترشح هورمونی بهنام کورتیزول است؛ هورمونی که کمک میکند بیدار و هشیار بمانیم، سریع تصمیم بگیریم و انرژی بدن بالا برود.
حالا اگر این وضعیت طول بکشد، بدن کمکم کنترلش را از دست میدهد. مغز همیشه در وضعیت هشدار میماند، خواب بههم میریزد، تمرکز پایین میآید، سیستم ایمنی ضعیف میشود و حال و هوایمان دگرگون میشود. در چنین شرایطی، خطر بروز افسردگی بیشتر میشود.
مغزی که خسته شده، نمیتواند خوب فکر کند
پژوهشگران میگویند یکی از اولین بخشهای مغز که از استرس زیاد آسیب میبیند، مرکز حافظه و احساسات است؛ جایی که یادگیری، تصمیمگیری و کنترل احساسات در آن شکل میگیرد.
در شرایط استرس مزمن، سلولهای این ناحیه ضعیف میشوند، ارتباطشان با هم کمتر میشود و توانایی بازسازیشان هم پایین میآید.
نتیجه چیست؟
اختلال در تمرکز، مشکل در یادآوری، بیثباتی خلقوخو و احساسی که انگار مغز دیگر مثل قبل نمیکشد.
جنگی خاموش در بدن
همزمان با تغییراتی که در مغز اتفاق میافتد، بدن هم وارد یک حالت دفاعی دائمی میشود. انگار که همیشه با یک خطر خیالی در جنگ است. در این وضعیت، بدن مواد شیمیایی خاصی آزاد میکند که در حالت طبیعی برای مبارزه با بیماری مفیدند، اما وقتی طولانیمدت ترشح شوند، خودشان به سلولهای مغز آسیب میزنند.
از طرف دیگر، ترکیبهایی در بدن جمع میشوند که مثل زنگزدگی عمل میکنند؛ سلولهای سالم را میخورند و باعث ضعف سیستم عصبی میشوند. همین ترکیبها، توان مغز برای مدیریت فکر و احساس را پایین میآورند.
افسردگی، فقط بهخاطر کمبود یک ماده نیست
شاید تا حالا شنیده باشید که افسردگی بهخ اطر کمبود سروتونین یا سایر مواد شیمیایی مغز به وجود میآید، اما تحقیقات اخیر نشان میدهند که موضوع خیلی پیچیدهتر است.
در بسیاری از موارد، افسردگی به دلیل استرس طولانی، عملکرد نادرست سیستم تنظیم استرس و التهابهای پنهانی در بدن ایجاد میشود. برای همین است که بعضیها با داروهای ضدافسردگی معمولی بهبود پیدا نمیکنند؛ چون مشکل، ریشهایتر از فقط کمبود یک ماده است.
جمعبندی
اگر مدتیست احساس میکنید خسته و بیحوصله هستید، تمرکزتان کم شده یا خواب درستی ندارید، شاید پای استرس مزمن در میان باشد. استرسی که آنقدر طولانی شده که بدن و مغز دیگر نمیتوانند از پس آن بر آیند.
شناختن این فرآیند، هم به درمان کمک میکند، هم به ما یادآوری میکند که باید بیشتر حواسمان به ذهنمان باشد. مراقبت از روان، فقط یک کار لوکس نیست؛ یک نیاز جدی است.
منبع
این یادداشت بر پایه مقالهای علمی با عنوان زیر نوشته شده است:
Chronic Stress-Associated Depressive Disorders: The Impact of HPA Axis Dysregulation and Neuroinflammation on the Hippocampus
پایان پیام/