آموزش ویروس شناسی را جدی بگیرید

به گزارش ایران پزشک، در یک قرن گذشته، تقریباً هر بحران بزرگ سلامت بشر یک منشأ مشترک داشته: ویروس‌ها. از همه‌گیری HIV در دهه‌های پیش گرفته تا زیکا، ابولا، آبله‌ میمون، آنفلوانزاهای نوپدید و در نهایت کووید ۱۹ که جهان و نظام‌های سلامت را به زانو درآورد، همه نشان می‌دهند که ویروس‌ها دیگر یک موضوع محدود بیماری‌های عفونی نیستند، بلکه تهدیدی مداوم برای سلامت عمومی، اقتصاد، امنیت زیستی و تاب آوری نظام‌های درمانی‌اند.
امروزه تخمین زده می‌شود که حدود ۲۰ درصد سرطان‌های انسانی منشأ ویروسی دارند؛ رقمی که با افزایش دانش بشری، تنها در دو دهه گذشته از ۱۰ درصد به ۲۰ درصد رسیده و همچنان روند افزایشی دارد.

از سوی دیگر، نقش ویروس‌ها در بیماری‌های خودایمنی هر روز روشن‌تر می‌شود، به‌گونه‌ای که هم‌اکنون بسیاری از تحقیقات مرزهای جدیدی میان ویروس‌ها و بیماری‌هایی مانند MS، تیروئیدیت‌ها، لوپوس و دیابت خودایمنی ترسیم می‌کنند.

بدیهی است که پزشکان نسل آینده، در هر تخصصی که باشند، باید درک عمیق و مهارت تحلیلی کافی از ویروس‌ها داشته باشند؛ زیرا ویروس‌ها دیگر یک موضوع محدود به عفونی یا آزمایشگاه نیستند، بلکه دانش زیربنایی مقابله با تهدیدهای سلامت جامعه‌اند.

اما پرسش اصلی اینجاست: با این حجم از چالش‌های ویروسی، آموزش ما در چه سطحی است؟

در کشور ما، سهم آموزش ویروس‌شناسی در پزشکی عمومی تنها یک واحد نظری است؛ رقمی که از بیش از چهار دهه پیش تغییر نکرده است.

این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته مثل آلمان، انگلستان، آمریکا، استرالیا، فرانسه و ... حجم محتوای درسی مرتبط با ویروس‌ها در دوره پزشکی عمومی معمولاً ۲ تا ۳ برابر مقدار فعلی ایران است. به علاوه در کوریکولوم تحصیلات تکمیلی بسیاری از رشته‌ها از جمله ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، پزشکی مولکولی و ... واحد ویروس شناسی وجود ندارد.

این تفاوت‌ با کشورهای توسعه یافته، فاصله‌ای کوچک در ظاهر، اما بسیار بزرگ در نتیجه است؛ زیرا پزشک و محقق آینده برای مواجهه با پاندمی‌ها و بحران‌های ویروسی باید آموزش دیده باشد، نه اینکه در میدان بحران و، زمانی که دیگر دیر شده است، آموزش ببیند.

اکنون زمان بازنگری است

اگر می‌خواهیم نظام سلامت کشور در برابر پاندمی‌های آینده که قطعاً رخ خواهند داد، شکست نخورد، اگر می‌خواهیم پزشکان آینده بتوانند تصمیم‌گیری درست و علمی انجام دهند و اگر می‌خواهیم در سیاست‌گذاری‌های سلامت و تشخیص عوامل عفونی عقب نمانیم، باید آموزش ویروس‌شناسی را در کوریکولوم پزشکی و علوم‌پزشکی پربارتر، عمیق‌تر و به‌روزتر کنیم. ما از مقیاس جهانی عقب نیستیم، بلکه از زمان عقب مانده‌ایم.

پایان پیام/